Perks trong Overwatch 2: bản vá ẩn nằm trong mỗi trận đấu

Trong một trận xếp hạng của Overwatch 2, hero của một người chơi chạm cấp hai sau khoảng bốn phút giao tranh. Ngay lúc đó, người chơi phải chọn một trong hai nâng cấp Major, và cục diện trận đấu rẽ sang hướng khác với kịch bản mà đối thủ đã tính toán. Blizzard gọi lớp nâng cấp này là Perks. Nhìn từ góc độ quản trị giải đấu, đây là một bản vá được giấu bên trong mỗi trận đấu.

Mỗi hero có hai mốc mở khóa. Minor xuất hiện ở cấp một, Major ở cấp hai. Điểm kinh nghiệm đến từ chơi mục tiêu, hạ gục, hỗ trợ và cứu đồng đội. Đổi hero đưa người chơi về cấp một, nhưng lần leo cấp thứ hai diễn ra nhanh hơn. Nghe qua thì giản dị, nhưng nó nằm ở tầng hệ thống, vượt xa một dòng ghi chú trong patch notes.

Bối cảnh

Blizzard gọi triết lý thiết kế mới là tăng cường tính độc bản của hero. Mỗi hero nhận bộ nâng cấp riêng thay vì các chỉ số chung chung. Hệ thống cập nhật mỗi hai mùa giải, và các hero mới sẽ được bổ sung Perks sau khi ra mắt — nghĩa là độ lệch phiên bản giữa máy chủ thi đấu và máy chủ live có thể xuất hiện ngay trong mùa đầu tiên.

Điểm đáng chú ý nhất nằm ở nhóm Perks hồi sinh. Bastion lấy lại Self-Repair, kỹ năng từng bị xóa khi Overwatch 2 ra mắt. Orisa lấy lại Barrier, thứ đã biến mất khỏi bộ kỹ năng của cô. Một số hero được trả lại quyền lực mà chính Blizzard từng kết luận là phá vỡ cân bằng. Trong lịch sử esports, đây là dạng thay đổi hiếm khi đi kèm dữ liệu cân bằng ngay từ đầu: chưa có tỷ lệ thắng, chưa có tỷ lệ chọn, chưa có tỷ lệ cấm.

Ngành game không thiếu tiền lệ. Apex Legends dùng Evo Shields, Fortnite dùng cơ chế nâng cấp vũ khí, Paladins từng có loadout, Paragon từng có hệ thống bài. Phần lớn các hệ thống đó hoặc bị thu gọn, hoặc bị khai tử. Thông tin chưa kiểm chứng chỉ là tiếng ồn; thông tin đã kiểm chứng mới là tín hiệu. Ở thời điểm này, tín hiệu duy nhất đã kiểm chứng là cơ chế, chưa phải hiệu quả.

Phân tích

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, nhóm hero sở hữu bộ kỹ năng nền mạnh sẽ hưởng lợi kép. D.Va, Winston hay các support có utility tốt vừa thắng giao tranh sớm, vừa mở khóa nâng cấp sớm hơn đối thủ. Nhóm hero yếu giai đoạn đầu như sniper và flanker chịu thiệt theo chiều ngược lại. Cấu trúc này mang hình dáng của một hệ thống snowball kinh điển, nơi lợi thế nhỏ ban đầu được nhân lên qua từng mốc tiến trình.

Nguồn kinh nghiệm cũng đáng bàn. Chơi mục tiêu, hạ gục, hỗ trợ và cứu đồng đội đều xoay quanh việc hiện diện trong giao tranh tổ. Lối chơi lẻ, đột kích tuyến sau hay gây áp lực bằng mạng đơn lẻ không được thưởng tương xứng. Về mặt thiết kế, đây là đòn đánh vào trường phái Tracer-type, thứ từng là bản sắc của Overwatch thời kỳ đầu.

Cơ chế đổi hero tạo ra một lớp chiến thuật mới. Đổi hero reset về cấp một, nhưng lần leo cấp kế tiếp diễn ra nhanh hơn. Một đội có thể chủ động đổi hero để cắt tiến trình Perks của đối phương, rồi quay lại đúng hero đó với tốc độ mở khóa tốt hơn. Tôi tạm gọi đây là tích trữ Perks. Nó biến việc đổi hero từ một phản ứng chiến thuật thành một nước đi kinh tế có chi phí và lợi suất rõ ràng.

Hệ quả tiếp theo nằm ở cấu trúc nhân sự. Nếu tiến trình Perks phụ thuộc vào số lượng hero mà một tuyển thủ vận hành trôi chảy, tuyển thủ đa năng trong cùng vai trò sẽ tăng giá, còn chuyên gia một hero mất lợi thế nếu hero tủ sở hữu nhánh nâng cấp yếu. Các đội tier 1 nhiều khả năng sẽ bổ sung một vị trí phân tích chuyên trách: thời điểm mở khóa, thứ tự ưu tiên chọn nhánh, và cách khắc chế Perks đối phương.

Một biến số chưa được định lượng là khoảng cách sức mạnh giữa Major và Minor. Nếu khoảng cách này đủ lớn, mốc cấp hai trở thành điều kiện thắng thật sự của trận đấu, còn mọi tính toán trước đó chỉ là dàn dựng. Blizzard chưa công bố bất kỳ bảng số nào cho hai tầng nâng cấp này.

Khán giả cũng là bên chịu tác động. Overwatch vốn được xem là tựa game khó bình luận bậc nhất trong esports. Thêm một lớp tiến trình chạy song song đồng nghĩa đội ngũ broadcast phải truyền đạt thêm thông tin mà khán giả không nhìn thấy trên màn hình. Đi kèm là rủi ro thương mại: nếu Perks bị gắn vào battle pass hoặc các gói mua, nhận thức pay-to-win sẽ phá hủy giá trị cạnh tranh của cả hệ thống.

Điểm mù

Câu chuyện chính thức giả định Perks sẽ được bật trong chế độ xếp hạng và giải đấu chuyên nghiệp. Tài liệu giải thích của Blizzard không khẳng định điều đó. Nếu Perks chỉ tồn tại ở quick play và arcade, toàn bộ phân tích cạnh tranh phía trên trở thành vô nghĩa. Đây là biến số lớn nhất và cũng ít được nhắc nhất.

Giả định thứ hai: thêm tiến trình nghĩa là thêm chiều sâu. Lịch sử phản bác điều này. Paragon khai tử hệ thống bài của mình. Paladins thu gọn loadout. Apex Legends thành công với Evo Shields vì hệ thống đó thay thế một cơ chế giáp đã tồn tại, với tín hiệu rõ ràng cho khán giả. Perks thêm một biến số ẩn, tích lũy khác nhau tùy từng người chơi và từng nhịp trận đấu.

Giả định thứ ba đáng kiểm chứng bằng dữ liệu: luận điểm snowball có thể bị đảo ngược. Đội đang thua vẫn tích kinh nghiệm trong lúc phòng thủ mục tiêu. Nếu tốc độ tích lũy của họ đủ nhanh, Perks có thể hoạt động như một cơ chế kéo cân bằng thay vì một cơ chế bành trướng lợi thế. Không có tỷ lệ thắng nào để kết luận, và bất cứ ai khẳng định chắc chắn ở thời điểm này đều đang bán dự đoán như thể đó là sự thật.

Còn một chi tiết đáng lo: các Perks hồi sinh. Bastion Self-Repair và Orisa Barrier bị xóa vì lý do cân bằng. Trả chúng về, dù chỉ trong vài phút cuối trận, là mở lại hồ sơ đã đóng mà không có bản án mới. Đấu trường là nơi mọi lời nói dối đều bị lộ tẩy, và máy chủ thi đấu cũng vậy.

Takeaway

Ở góc độ thị trường, hệ thống Perks là một nước đi giữ chân người chơi: kéo dài phiên chơi, tăng thời gian trong game, tạo thêm nội dung giáo dục cho cộng đồng sáng tạo. Tác động cạnh tranh chỉ là hệ quả đi kèm, và chưa có dữ liệu nào xác nhận nó tích cực hay tiêu cực.

Tôi nhìn vào bảng thành tích, nhưng tôi luôn dò la bàn. Chiếc la bàn lúc này nằm ở ba tín hiệu: chính sách của Overwatch League và các giải quốc tế đối với Perks, danh sách nâng cấp bị cộng đồng PTR gọi là phá game, và báo cáo về việc các đội chủ động đổi hero để cắt tiến trình đối phương. Khi ba tín hiệu đó hội tụ, chúng ta mới biết Perks là một tầng chiến thuật mới hay chỉ là một lớp sương mù phủ lên một tựa game vốn đã khó đọc.

Vấn đề còn lại rất đơn giản. Nếu Perks bị vô hiệu hóa ở đấu trường chuyên nghiệp, Blizzard mất gì? Nếu Perks được bật, ai là người trả giá đầu tiên?